تاریخ چون نشان می دهد که مردم پیش از ما چگونه زندگی می کرده اند تاریخ ممکن است این فایده را دارد که ما را در زندگی کمک می کند و راهنمایی . از جمله مخصوصاٌ برای جوانان این فایده را دارد که آنها را زودترازمعمول به سطح عصر خویش می رساند ، پنجره ها را روی آنها می گشاید و آنها می توانند آنچه را که در خور ترک و طرد است از آنچه شایسته حفظ و نگهداری است تمیزدهند.

 ولی اشتغال به تاریخ وقتی که عادت ذهنی شود و دروجدان نفوذ کند به عمل تبدیل می شود.درواقع تاریخ تجربه گذشته را به تجربه کنونی ما می افزاید و زندگی ما را پرمایه تر می کند. دکتر عبدالحسین زرین کوب درباره تاریخ می گوید: بارها وقتی با مشکلی مواجه شده ام به خاطر آورده ام که نظیر آن را خود من آزموده ام یا دیگران آن را بنحوی حل کرده اند. در واقع آشنایی با تاریخ انسان را از بسیاری از فریب های حقارت آمیز ، از بسیاری از دلخوشیهای بی حاصل دورنگه می دارد.

 در واقع تاریخ به ما می آموزد زندگی ما به زندگی تمام افراد جامعه و قوم  ما ارتباط دارد، زندگی جامعه و قوم ما نیز با زندگی جوامع و اقوام دیگر پیوسته است چنانکه زندگی تمام اقوام و جوامع انسانی با رشته یی نامرئی به همدیگر وابسته است.

 بعلاوه خواندن کتاب تاریخ  و  قصه های تاریخی لذتی ازنوع  لذت مسافرت در سرزمین های ناشناخته دارد . افقهای تازه، آداب و رسوم تازه روحیات و اخلاق تازه ای کشف می شود.

 مطالعه تاریخ و در طی بررسی احوال کسانی که اهل نظر یا اهل عمل بوده اند ، بهتر می تواند رسالت خود را ارزیابی کند و در این رتباط با دیگران حق خویش و مسئولیت خویش را بشناسد. درینگونه مسائل آنچه دین یا اخلاق و علم حقوق یا اقتصاد ممکن است به وی تعلیم دهند فقط نظری است ؛ نمونه واقعی عمل را فقط تاریخ به انسان یاد می دهد و تأمل در احوال  انسانهای گذشته.

 تاریخ با ایجاد شوق و علاقه به چیزهای دور مربوط به گذشته ، زمان حال را زیبایی می بخشد. از فوائد تاریخ لذت انگیزی آنست و ابوالحسن بیهقی از روی دقت و تجربه به ما می گوید: علم تواریخ علم لذیذیست.

 و در پایان اینکه «در حقیقت اقوام وحشی فقط کسانی هستند که از گذشته خویش خبر ندارند -  اقوام بی تاریخ».

  منبع :تاریخ در ترازو، عبدالحسن زرین کوب ، انتشارات امیر کبیر ، تهران ، 1379.