نتایج حاصل از مطالعات تاریخی نسبی است.

نتایج حاصل از مطالعات تجربی مطلق است.

مهمترین نتیجه توجه به تاریخ قبل از اختراع خط سنت گرایی

مهمترین عوامل حفظ و توجه انسان به تاریخ قبل از اختراع خط حافظه نقالان و سنت گرایی کهن سالان

اولین ثبت کننده گان رخدادها واقعه نویس یا تاریخ نویس

اولین روش مورخان در ثبت رویدادها فقط دیده ها و شنیده های خود را ثبت می کردند.

اولین نگهبانان میراث ها و دستاوردهای تاریخ بشر مورخان

اولین ویژگی مورخان راستگویی

بهترین مورخان کسانی هستند که در نقل تاریخ راستگو و امانتدار باشند.

دومین ویژگی مورخ  حقیقت جویی

مورخ بودن بدون اطلاع از دیگر علوم انسانی غیر ممکن است.

اولین مرحله کار مورخان انتخاب موضوع

یکی از مهم ترین ارکان  علم تاریخ زمان

مهم ترین عمل هوشمندانه بشر در تاریخ از نظر نیلسون زمان شماری

اولین پرسش بنیادی مورخان به هنگام بررسی رویدادها واقعه در چه زمانی اتفاق افتاد؟

اولین توجه انسان های اولیه به زمان گردش شبانه روز

مهم ترین کاربرد تقویم محاسبه و اندازه گیری دقیق زمان

 عمومی ترین مبدأ  تقویم در جهان مبدأ دینی

اولین نظام های گاهشماری در اولین کانون های کشاورزی یعنی مصر و بابل بنیانگذاری شده است.

مهم ترین ابزاری که در گذشته برای اندازه گیری زمان و جهت یابی مورد استفاده ستاره شناسان و دریانوردان بود اسطرلاب

اولین قوم ابداع کننده تقویم در جهان بابلی ها

اولین ماه تقویم بابلی نیسانو

اولین قومی که تقویم آنها نسبتاً پیشرفته بود مصریان

قدمت تقویم در ایران به قبل از هخامنشیان باز می گردد.

اولین پادشاه ابداع کننده تقویم اوستایی داریوش اول

نام های دیگر تقویم دوازده حیوانی ترکی- مغولی- ختایی- غازانی- ایفوری

 از اولین کسانی که دربارهی نجوم و گاهشماری تحقیقاتی انجام داده است ابوریحان بیرونی

جغرافیای انسانی به تأثیرات متقابل انسان و محیط می پردازد.

اولین جغرافی دانی که بنیانگذار  جغرافیای انسانی و معتقد به جبر جغرافیایی بود راتزل آلمانی

معروف ترین تمدنهای دریایی فنیقی- کارتاژ- یونان

دومین پرسش بنیادی مورخ در بررسی رویدادها واقعه در کجا اتفاق افتاد؟

آثار برجای مانده از مسعودی ترکیبی از تاریخ و جغرافیاست

از اولین مورخانی که دربارهی تأثیر در جریان های تاریخی و خلق و خوی آدمیان اظهار نظر کرده است ابن خلدون ویرانه های شهر موسوم به شهر غلغله اینک در خاک افغانستان قرار دارد

جغرافیای تاریخی به منزلهی بازسازی گذشته جغرافیایی محسوب می شود

منطقه سرحدی (مرزی) میان دولت ساسانی و روم شرقی در بین النهرین حیره

منطقه سرحدی(مرزی) روم شرقی با ایران غسان در شامات

نقشه ی تاریخی حاصل کار مورخان در دوره کنونی است و با نقشه قدیمی تفاوت دارد.

در دوره ساسانیان به خلیج فارس دریای پارس می گفتند.

کهن ترین نامی که از خلیج فارس وجود دارد نارمرتو

اولین فرمانروای روی زمین از نظر ایرانیان باستان کیومرث

اولین انسان روی زمین از نظر چینی های باستان پان کو

خرابه های شهر تروا در آسیاسی صغیر توسط شلیمان باستان شناس آلمانی کشف شد

اولین سلسله ایران از نظر مورخان تا 200 سال قبل پیشدادیان

بنیانگذار سلسله پیشدادیان کیومرث

اولین کسی که لقب پیشدادی گرفت هوشنگ

بنیانگذار سلسله کیانیان کیقباد

اولین پادشاه دوران حماسی کیخسرو

مهمترین عرصه مطالعه دربارهی افسانه ها و حماسه ها اسطوره شناسی تطبیقی

یکی از مهمترین راههای تکمیل  دانش تاریخی مطالعهی آثار باستانی به جا مانده از انسانهای گذشته است.

اولین مرحله کار باستان شناسان کشف و شناسایی مکانها و آثار

مهمترین و حساس ترین مرحله کار باستان شناسان کاوش و حفاری

باستان شناسان با مطالعه کتیبه روزت به رموز خط مصریان باستان پی بردند.

مشهورترین روش قدمت گذاری آثار باستانی سال یابی به کمک کربن 14

قدمت گذاری کفن تورین توسط روش کربن 14 صورت گرفت.

مهم ترین منبع کسب اگاهی از دوران پیش از تاریخ آثار باستانی

بهشت باستان شناسان لقب شهر سوخته می باشد.

تاریخ سلسله اشکانی قبل از کاوشهای باستان شناسی در هاله ای از ابهام بود.

کاخ الحمرا در اسپانیا قرار دارد

قدیمی ترین سکه یافت شده در جهان متعلق به سنا خریب پادشاه آشور است.

اولین سکه هایی که در ایران رایج گردید سکه های کرزوسی بود که توسط کوروش در ایران رایج گردید.

اولین سکه های ایرانی در یک و شکل بودند که توسط داریوش هخامنشی ضرب و رایج گردید.

دولت لودیه قبل از هخامنشیان در آسیای صغیر حکومت می کردند.

  ضرب مجدد سکه را سور شارژ می گویند.

سکه های زمان شاهرخ تیموری تا پنج بار  سور شارژ شده اند.

 سکه های نقرهی ایرانی پیش از اسلام در هم نام داشتند

 اولین مرحله کارسکه شناسان یافتن

کار تخصصی سکه شناسان از مرحله شناسایی آغاز می شود.

 اندازه گیری وزن اشیای فلزی به عنوان واحد پول در دوره هخامنشی رایج بود.

 اولین سکه های ایرانی پس از اسلام در دوره طاهریان رایج گردید

 پول کاغذی چاو در زمان ایلخانیان در ایران رایج گردید.

سکه های لاری در دوره صفویه در ایران رایج گردید.

 اولین دستگاه ضرب سکه در دوره قاجار وارد ایران شد.

 اولین نقاشی های برجای مانده از انسانها بر دیواره غارهای لاسکو در فرانسه و آلتامیرا در اسپانیا  یافت شده است.

اولین هنری که انسان آفریده است نقاشی

 نقاشی های برجای مانده از دورهی قرون وسطای اروپا نشان دهنده عقاید دینی مسیحیان است.

 آرتورپوپ ایران شناس و نویسندهی آلمانی وصیت کرد تا جسدش در مجاور پل خواجو در اصفهان دفن شود.

 شاخص ترین نمایش آیینی ایرانی تعزیه خوانی یا شبیه خوانی است

 تنها آموزگاران تاریخ قبل از تأسیس مدارس جدید نقالان

 یکی از مهم ترین مواردی که در مورد هنرهای تجسمی باید از آن اطمینان حاصل کرد اصالت اثر

 مهمترین عامل تحریف محتوای یک اثر در فیلم و سینما مونتاژ

 فیلم های خبری مستقیم ترین منابع و شواهد را از وقایع مختلف سیاسی و اجتماعی و... در اختیار مورخ قرار می دهد.

 فیلم های مستند با گذشت زمان به منبعی تاریخی تبدیل می شوند.

 فیلم های سینمایی با ثبت صحنه هایی از نحوهی زندگی افراد عادی بهترین سند را در این زمینه در اختیار مورخ قرار می دهد.

 یکی از معروف ترین منظومه های حماسی و تاریخی شاهنامه فردوسی

سرودن منظومه های تاریخی از قرن هفتم هجری قمری به بعد بیشتر شد.

 معروفترین کتاب در زمینه حکومت و کشورداری سیاستنامه خواجه نظام الملک

 بهترین نمونه از اندرزنامه ها قابوسنامهی عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر

 مهمترین عرصه استفاده از رمز و تمثیل در ادب فارسی نوشته های عرفانی یا ادبیات صوفیانه است.

 یکی از ماندنی ترین نمونه های ادبیات رمزی قلعه حیوانات اثر جرج اورل

اولین شهر آشوب ها توسط مسعود سعد سلمان در زندان در وصف لاهور سروده شده است.

آسان ترین راه نشان دادن ترتیب افراد و فرمانروایان نسب نامه

پادشاهان ساسانی خود را از نسل کیانیان می دانستند.

سامانیان خود را از نسل بهرام چوبین می دانستند.

صفویان خود را از نسل امام موسی کاظم(ع) می دانستند.

عبید الله المهدی بنیانگذار فاطمیان مصر خود را از نسل امام جعفر صادق(ع) می دانست.

 تیمور خود را از نسل چنگیز مغول می دانست.

 از جمله مهمترین سفرهایی که از قرن ها پیش همواره صورت می گرفته است سفرهای نظامی

 مهاجرت آریایی ها و مهاجرت مردم در مقابل حمله مغولان نمونه هایی از سفرهای اجتماعی

 مرکز بودایی ها در تبت لهاسا

مرکز هندوها در هند بنارس

 سفر راولینسون و دیولافوا به ایران و عراق نمونه هایی از سفرهای اکتشافی

 شاردن سیاح فرانسوی در دوره صفویان به ایران آمد.

نگارش زندگی نامه ها در ایران از دوره مشروطه رایج شده است.

 یادداشتهای اسدالله علم نمونه ایی  از نگارش زندگی نامه ها به صورت یادداشتهای روزانه

زندگی نامه ها معمولاً به صورت یکجا نوشته و تدوین می گردند.

 یکی از مهمترین انگیزه های زندگی نامه نویسی حفظ میراث فرهنگی و مفاخر ملی

 زندگی نامه های اشخاصی مانند اسدالله علم و حسین فردوست در نگارش تاریخ سیاسی دوره پهلوی کاربرد دارد

 تاریخ واقعی هر کشور را تنها هنگامی می توان دقیق و صحیح نگاشت که بر مبنای منابع اصلی باشد.

 از مهمترین منابع اصلی مورد نیاز مورخان اسناد و نسخه های خطی

 اسناد باقی مانده در ایران از دورهی ایلخانیان- تیموری و آق قویونلو به بعد می باشد

 بیشترین اسناد باقی مانده در ایران مربوط به سلسله پهلوی می باشد

 اسناد مالیاتی- وقف نامه ها- اسناد تجاری و آمارنامه ها نمونه هایی از اسناد اقتصادی و اجتماعی هستند.

 اولین موردی که مورخان به هنگام بررسی اسناد باید به آن توجه کنند اطمینان از اصالت سند

 اولین بایگانیهای بدست آمده مربوط به تمدن های مصر و آشور می باشد.

 در اروپا از قرون وسطی آرشیوهایی برای اسناد  و مدارک دولتی پدید آمد.

 از قرن هفدهم میلادی فهرست کردن و تنظیم اسناد دولتی  در اروپا رواج یافت.

 قبل از مشروطه در ایران اسناد در خانه های مسئولان ادارات (دیوان سالاران) نگهداری می شد.

 قبل از مشروطه فقط برای نگهداری اسناد سلطنتی در دربار آرشیوی وجود داشت.

 نسخه خطی جامع التواریخ اثر رشید الدین فضل الله همدانی

 نسخه اصل نسخه ای است که به خط مولف است و مهم ترین نسخه یک کتاب است

نسخه اصل چون اساس نوشتن نسخه های دیگر می باشد به نسخه مادر معروف می باشد.

نسخه ای که از روی نسخه اصل نوشته شده باشد نسخه نزدیک به اصل می نامند.

 از مهمترین منابع مورد نیاز مورخان برای بررسی تحولات قرون اخیر نشریات

اولین رسانه هایی که انسان در قرون جدید از آنها استفاده کرده نشریات

 اولین رسانه هایی که در قرون جدید عامل  مهم پیشرفت فکری و علمی و سیاسی جوامع شده اند نشریات

از جمله ملاک های پیشرفت یا عقب ماندگی کشورها تنوع و تعداد نشریات

 در تقسیم بندی نشریات از نظر محتوا بیشتر کیفیت، اهمیت و کاربرد مطالب مطرح است

 هدف اصلی از بوجود آمدن نشریات آگاه ساختن مردم هر عصر از اوضاع و احوال جهان معاصر می باشد

 نشریات به دلیل  فاصله زمانی اندکی که با وقوع رویدادها دارند در زمره مهم ترین منابع تاریخ نگاری می باشند.

 اولین روزنامه ایران بنام کاغذ اخبار توسط میرزا صالح شیرازی در زمان محمد شاه قاجار چاپ شد.

 مهم ترین معایب نشریات نخستین کم بودن تعداد صفحات- کنترل آن توسط شاه

 موضوع نشریات پس از انقلاب مشروطهچگونگی اداره کشور پس از استقرار مشروطیت

 منظور از هویت عواملی همچون زبان- تاریخ و فرهنگ است که چیستی یک ملت را مشخص می کند.

 در تقسیم بندی تاریخ ایران به لحاظ روند اقتصادی و سیاسی معیار تقسیم بندی انقلاب مشروطیت می باشد.

رایج ترین شیوه تقسیم بندی تاریخ بر مبنای خاندانهای حکومتگر یعنی سلسله های حاکم بر ایران است.

 بخش عمده ای از آگاهی های کنونی ما درباره ایران باستان برگرفته از آثار مورخان یونانی و رومی است.

 خدای نامه ها سالشمار وقایع سیاسی پادشاهان ساسانی بود که بعد از ورود اسلام به ایران مبنای کار مورخان مسلمان گردید.

 منابع تاریخی دوره صفوی به ویژه سفرنامه های اروپائیان سرشار از آگاهی های فراوان درباره زندگی و اقدامات فرمانروایان صفوی است.

مهمترین ویژگی تاریخ نویسی در ایران تا سلطنت ناصرالدین شاه نگارش  شرح حال پادشاهان و عدم توجه به زندگی توده مردم

آغاز تحول در تاریخ نگاری ایران در زمان ناصرالدین شاه با رواج نهضت ترجمه

 اوج تحول در تاریخ نگاری ایران همزمان با انقلاب مشروطه که روش ها و بینش های مورخان متحول گردید.

 نخستین کتاب تاریخی ایران به سبک جدید تاریخ بیداری ایرانیان اثر ناظم الاسلام کرمانی

 مهم ترین ویژگی کتاب تاریخ بیداری ایرانیان نخستین بار به زندگی توده های مردم بطور گسترده توجه شده است.

 مهم ترین موضوع مورد توجه مورخان از هنگام آغاز تاریخ نویسی در ایران توجه به رویدادهای بزرگ و مهم مربوط به فرمانروایان

یکی از نخستین پیشگامان تاریخ نویسی نو در ایران عباس اقبال آشتیانی

 دو عامل مهمی که در شکل گیری جامعهی ایرانی نقش داشته اند دین و زبان فارسی

دین از هزاران سال قبل تا کنون تأثیر عمده ای در زندگی ایرانیان داشته است.

 مهمترین عاملی که پابه پای دین به وحدت بخشی جامعه ایرانی یاری رسانده است زبان فارسی

 اولیم گام مورخان برای بررسی تاریخ جهان دوره بندی این دوران طولانی است

تعصبات فرقه ای – منافع سیاسی و اغراض و اهداف قومی مهم ترین موانع جهانی شدن تاریخ جهان

 تفاوت انسانها از لحاظ و اندیشه و توانایی های جسمی هنگامی که با عوامل دیگری مانند میزان وحدت جامعه و قدرت مدیریت همراه شود سبب آشکار شدن اختلاف در جوامع می شود.

 کاغذ ابتدا به صورت پارچه ای توسط چینی ها اختراع شد.

 تمدن اروپایی با پذیرش مسیحیت و پای بندی بدان پیوندی ناگسستنی دارد.

بسیاری از تمدنهای پرشکوه گذشته مانند مصر و هند و بین النهرین حاصل مهاجرت اقوامی دیگر به آنجا بوده است.

 بهره برداری کامل و کافی از تکنولوژی جدید بدون بین بین المللی ساختن مدیریت آن میسر نبوده است.

 بحران محیط زیست یکی از مشکلات عصر ماست که هم ناشی از توسعه صنعت و هم ناشی از سوء مدیریت و سوء استفاده از صنعت است.

 پژوهشگران خطر افزایش جمعیت را کمتر از بمب هسته ای نمی دانند.

 در قرن نوزدهم پیشرفت فنی که موجب افزایش تولید می شد باعث شد انسان خطر افزایش جمعیت را جدی نگیرد.

بحران محیط زیست حتی آثار تاریخی را نیز در معرض نابودی قرار داده است.