با توجه به اینکه درس تاریخ ایران و جهان (۲) درس پر حجم و فرار می باشد برای ایجاد جذابیت ، یادگیری بهتر و ماندگاری بیشتر در ذهن دانش آموزان برخی از نکات زیر پیشنهاد می گردد.

درس سوم:

انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۸۹ میلادی اتفاق افتاد.

این سال را بصورت ۱، ۷،۸،۹ بیان می کنیم اعداد را از کوچک به بزرگ به ترتیب می نویسیم.

درس چهارم:

جنگ چالدران: بین شاه اسماعیل اول صفوی و سلطان سلیم عثمانی اتفاق افتاد.

نکات کلیدی ← در این جنگ سلطان سلیم با استفاده از سلاح آتشین سالم ماند و اسماعیل صفوی با استفاده از تیر و کمان شکست خورد و به چاله افتاد.  چالدران = سلیم و سالم + چاله و شکست اسماعیل صفوی

چرا به سلیمان عثمانی سلیمان قانونی و با شکوه می گفتند؟

ترکها به دلیل تشکیلات منظم و قوانین مدون قانونی می گفتند.   قانونی=ترکها+تشکیلات+قوانین

اروپائیان بدلیل قدرت و عظمت با شکوه می گفتند.         با شکوه = اروپائیان + شکوه و عظمت

چرا در قرن نوزدهم میلادی به دولت عثمانی مرد بیمار اروپا گفته می شد؟برای ماندگاری بهتر در ذهن دانش آموزان دولت عثمانی را به انسانی تشبیه می کنیم که در تمام اعضای بدنش اعم از

سر ، کمر، دستها و پاهایش بیماری رخنه کرده است.

۱.از لحاظ علمی و فرهنگی نسبت به اروپائیان عقب مانده است پس کله اش

کار نمی کند.                                                                                                                      

 

                                              ۲.تشکیلات اداری و سیاسی آن ضعیف است و برنامه اصلاحی ندارد پس

بدنه و کمرش از کار افتاده است

۳.اروپائیان با دخالت نظامی و سیاسی در قلمرو آن (شبه جزیره بالکان) بجای اینکه دستهایش را بگیرند بلکه باعث شکستن دستهایش شده اند.

۴.ساختار نظامی عثمانی که پاهایش هستند کهنه می باشد در واقع عثمانی تاب و توانایی ایستادن ندارد.

پس عثمانی با این بدن بیمار باید به دکتر مراجعه کند تا بدنش را تنظیم کند ← عصر تنظیمات در دوره تنظیمات برای بهبودی دولت عثمانی دو دکتر نظر متضاد دارند.

یکی:سیدجمال الدین اسدآبادی ← نظریه اتحاد اسلام: او خواهان احیای عظمت گذشته مسلمانان با استفاده از وحدت و یکپارچگی مذاهب اسلامی و بازگشت به اسلام نخستین می باشد.

دوم:ترکها ← نظریه اتحاد ترکها (پان ترکسیم):آنان خواستار تجدید حیات عثمانی با اتکا به عنصر ترک می باشند و نهضتی بنام ترکان جوان بوجود آوردند که پس از فروپاشی عثمانی رهبری ترکیه را بدست گرفتند.

درس پنجم:

وحدت ایتالیا توسط سه نفر بنامهای جوزپه مازینی،کاوور و گاریبالدی صورت گرفت.نکات کلیدی:

جوزپه مازینی ← نظریه پرداز جنبش بود:مازین نظر می دهد.

کاوور← سیاستمدار و کاردان بود← کاوور + کاردان

گاریبالدی← رهبر ارتش سرخ جامگان← گاریبالدی + سرخ جامگان← گا + گا

درس ششم:

چون در این درس از کشورهای مختلف آفریقایی نام برده شده که جزء مستعمرات دولت های اروپایی بودند و احتمال فراموش کردن آنها برای دانش آموزان پیش می آید مستعمرات آلمان و انگلستان را به صورت زیر بیان می کنیم.

مستعمرات آلمان در آفریقا:کشورهای تانزانیا،نامیبیا،توگو و کامرون بودند← برای ماندگاری بهتر در ذهن دانش آموزان کشورهای بیا + نیا + تو گویی آلمان کامروا است.

 مستعمرات انگلستان درآفریقا: مصر،سودان، زیمباوه و زامبیا:انگلستان مُصِر بود زولبیا و بامیه بخورد ولی سودی نداشت.                                                                           مصر         زیمبابوه و زامبیا               سودان

درس هفتم:

تأسیس مدرسه دیوبند:ازاقدامات مسلمانان هندبرای توسعه معارف اسلامی ،ایجاد ارتباط وپیوندبین مسلمانان،  حفظ موقعیت آنان دربرابر هندوهاوانگلیسی ها و جلوگیری ازخودبیگانگی مسلمانان درقبال فرهنگ غربی تاسیس این مدرسه بود.

نکات کلیدی← مدرسه دیوبند:یعنی به بند انداختن دیو    

کدام دیو:هندوها،انگلیسی ها و خود بیگانگی در قبال فرهنگ غربی

چگونه:با توسعه معارف اسلامی و ایجاد ارتباط و پیوند بین مسلمانان

شورش تای پینگ:پس از جنگ اول تریاک بین چین و انگلیس فساد دولت چین آشکار شد و چینی ها علیه اعتیاد تریاک و مفاسد اخلاقی و اجتماعی ناشی از آن شورش کردند.

نکات کلیدی← پینگ پونگ بازی کردن با توپ تریاکی که از انگلستان وارد چین شد. 

درس هشتم:

جنگ جهانی اول بین چه گروههایی اتفاق افتاد:اتحاد مثلث + اتفاق مثلث

اتحاد مثلث:سه کشوری که حرف اول آنها الف می باشد ومجارستان جزئی از اتریش می باشد.

اتفاق مثلث:سه کشور که حرف(س)دارند.

اتفاق مثلث  

اتحاد مثلث  

                                            آلمان                                                 انگلستان 

                                                                              

 

روسیه                                   فرانسه          ایتالیا                                 اتریش - مجارستان    

                                                                                                                                 

اتحاد مثلث با توجه به نقشه صفحه۷۶ همه متحد و در یک جا به هم پیوسته می باشند← به رنگ قرمز

 اتفاق مثلث کشورهای پراکنده و دور از هم که از بد حادثه و اتفاق دور هم جمع شده اند← به رنگ سبز

 بعد از یک سال از شروع جنگ جهانی اول کشورهایی که حرف اول آنها سه نقطه دارد چین،ژاپن وپرتغال به اتفاق پیوستند.

اتحاد مثلث در جنگ جهانی اول شکست خورد و با توجه به نقشه ی صفحه ۷۶ از خجالت رنگش سرخ شد.

پیامدهای جنگ جهانی اول: ۱- خلع سلاح آلمان ۲- قرارداد ورسای ۳- تشکیل جامعه ملل .

  نکات کلیدی←  در جنگ جهانی اول آلمان آغازگر جنگ بود و نتیجه جنگ بر علیه آلمان بود و در سه پیامد هم حضور دارد فرض کنیم آلمان مانند انسانی است که بر تمام اعضای بدنش صدمه وارد شده است، سرش شکسته چون تمامی تسلیحاتش که غرورش به آن ها بود را از او گرفته اند، ستون بدنش له شده است زیرا بر اساس قرارداد ورسای مستعمرات و قلمروش را از او گرفتند ، پاهایش شکسته بدلیل اینکه آغاز گر جنگ بود مجبور به پرداخت غرامت جنگ شد در واقع توانایی ایستادن بر روی پاهایش را ندارد. برای درمان بیماریش ناچار به سوی جامعه ملل دست دراز می کند تا جامعه ملل دستش را بگیرد.

درس چهاردهم:

یادگیری بهتر عهد نامه های بسته شده مابین کشور های اروپایی و ایران

کلیه ی عهد نامه های ذکر شده در این کتاب به غیر از عهدنامه تیلسیت مابین ایران و یکی از کشورهای اروپایی و غیر اروپایی بسته شده است.

۱- عهدنامه فین کنشتاین : بین ایران و فرانسه  

نکات کلیدی← این عهدنامه بین سه اعضایی که حرف اول آنها (ف) می باشد بسته شده است.

فتحعلی شاه ایرانی + فرانسه = فین کنشتاین

بر اساس این عهد نامه ناپلئون ژنرال گاردان فرانسوی را برای تعلیم سپاه ایران و آموختن شیوه ساختن توپ و نقشه برداری از راهها به ایران فرستاد نکات کلیدی ← ژنرال گاردان فرانسوی سپاه ایران را توپ به دوش از راههای نقشه کشی عبور داد .

 

۲-  عهدنامه تیلسیت : بین روسیه و فرانسه

بین دو کشور که حروف(س،ه) دارند ← فرانسه (سه) + روسیه (سه) در این عهدنامه ناپلئون ایران را تنها گذاشت در واقع بر اساس تیلسیت سیلی بر صورت ایران زد.

۳-عهدنامه های مجمل و مفصل← بین ایران و انگلستان

انگلستان = انگل + ساکسون                             مجمل و مفصل بر وزن انگل

انگلستان مفصلاً و اجمالاً در این عهدنامه ها ایران را بازی داد .

۴-عهدنامه های مابین ایران و روسیه: ترکمانچای ، آخال و گلستان ← مفاد هر سه عهدنامه برای ایران بسیار ننگین بود.

کلمه کمان از ترکمانچای و خال از آخال + گلستان را با هم ترکیب می کنیم = روسیه با بستن این عهدنامه ها در واقع با کمان حیله و تزویر خود خال ننگین بر گلستان ایران زد .

مفاد عهدنامه صلح گلستان:

۱- ایالت ها و شهرهای ، گرجستان، داغستان، باکو و دربند ،شکی، شروان ، قره باغ ، گنجه و موقان ... به روسیه واگذار شد.

۲-ایران از داشتن کشتی های جنگی در دریای خزر محروم شد و این حق در انحصار روس ها قرار گرفت.

۳-روسها تعهد کردند که از هریک از فرزندان فتحعلی شاه که به ولیعهدی تعیین شود حمایت کنند.

. نکات کلیدی← گلستان← دو حرف آخر آن( الف و نون) دارد . شهر های الف و نون دار به روسیه واگذار شد

گرجستان ، داغستان ،شکی و شروان ، گنجه و موقان ← روسها باکوی ما را در بند کردند.

۱-روسها این مناطق را از ما گرفتند ۲-و با عبور از دریای خزر ۳-در امور داخلی مملکت ما (حمایت از ولیعهد) دخالت کردند که این نهایت ننگینی برای کشور ما بود این عهدنامه با حضور نماینده انگلیس به نام سرگور اوزلی بسته شد← اوزلی به زبان ترکی یعنی پر رو، انگلیسی ها با نهایت پررویی ما را تنها گذاشتند.

مفاد عهدنامه ترکمانچای: رود ارس مرز بین ایران و روسیه شد، روسیه ایروان ، نخجوان و بخشی از دشت مغان را از ما جدا کرد و خواستار پنج میلیون تومان غرامت جنگی شد.

برای ایجاد تنوع در بین عهد نامه های مختلف و جذابیت برای دانش آموزان مفاد این عهدنامه را می توان به صورت شعر و به زبان ترکی بیان نمود شعری که بین مردم ترک زبان رواج دارد.

  اَرَس چایی آشدی داشدی            سیل سارانی قاپدی قاشدی       (رود ارس مرز ایران و روسیه)                 گِدون دِیون  خان  چوبانَ            گَلمَه سین بو ایل مغانَ            (بخشی از مغان به تصرف روسیه درآمد)     آپاردی  روسلَر  ایرانی                 ایروانی ، نخجوانی                 (روسها این مناطق را گرفتند)                 گَلدی اَرَس داشا داشا                  ایران اَلین چخدی بوشا           (پنج میلیون غرامت)

مفاد عهدنامه آخال : رود اترک مرز ایران و روسیه شد ایران از قلمرو خود در ترکمنستان و ماورالنهر صرف نظر کرد نکات کلیدی← با توجه به نقشه صفحه ۱۴۲ ایران از جانب شمال غرب یعنی ترکمنستان و ماورالنهر تَرَک(اَترک) برداشت.

درس هفدهم:

مقایسه مهاجرت صغری و مهاجرت کبری :

۱-در مهاجرت صغری راه طی شده توسط مهاجران کوتاه است یعنی از تهران به ری(شاه عبدالعظیم) اما مهاجرت کبری راه طولانی تر است از تهران به قم.

۲-مهاجرت صغری گستردگی کمی دارد و تعداد افراد شرکت کننده کم هستند اما مهاجرت کبری گستردگی زیادی دارد و افراد شرکت کننده زیاد تر است.

۳-رهبران مهاجرت صغری کم تر است یعنی آیت الله طباطبایی و آیت الله بهبهانی ولی در مهاجرت کبری علاوه بر آن دو شیخ فضل الله نوری هم شرکت می کند.

۴-مهاجرت صغری به دنبال آزار و اذیت و کتک خوردن گروهی اتفاق می افتد یعنی کتک خوردن بازرگانان و گروهی در مسجد .اما مهاجرت کبری به دنبال شهید شدن عبدالحمید صورت می گیرد.

۵-خواسته های مهاجران صغری کمتر است و سه خواسته: ایجاد عدالت خانه ، عزل علاءالدوله از حکومت تهران و عمل به قوانین اسلامی را دارند ولی خواسته مهاجران کبری بیشتر و چهار خواسته: برکناری عین الدوله ، ایجاد عدالت خانه ، بازگشت مهاجران به تهران و تشکیل دارلشورا را دارند.

 درس هجدهم:

در جریان به توپ بستن مجلس توسط محمد علی شاه قاجار دو نفر از مشروطه خواهان به قتل رسید بنام میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل و ملک المتکلمین برای اینکه این اسامی در ذهن دانش آموزان بماند نام هر دوی آنها را می توان به مرگ تشبیه کرد.

صوراسرافیل←هنگامی که در صور دمیده شود.

ملک المتکلمین← ملک الموت← فرشته مرگ.

 

 

 

گردآورنده: فضه رضائی

سرگروه آموزشی درس تاریخ شهرستان طارم

استان زنجان

سال تحصیلی ۹۰-۸۹

+ نوشته شده توسط دبیر سابق تاریخ شادگان (معاون) در چهارشنبه بیست و پنجم مرداد 1391 و ساعت 1:33 |